Podaci o izgradnji puteva u Srbiji često su predmet javnih rasprava, posebno kada se porede različiti vremenski periodi i rezultati vlasti. Razlog za neslaganja dijelom leži u tome što zvanična statistika obuhvata širi obim građevinskih radova, dok se u političkim izjavama najčešće govori o potpuno novim auto-putevima i brzim saobraćajnicama.

Podaci Republičkog zavoda za statistiku (RZS), prema dostavljenim podacima, pokazuju da je od 2000. do 2012. godine evidentirano ukupno 8.939 kilometara završenih radova na putevima. U periodu od 2013. do kraja 2022. godine zabilježeno je još 3.971 kilometar.

Međutim, ove brojke ne predstavljaju isključivo novoizgrađene puteve. U statistiku ulaze i rekonstrukcije, rehabilitacija i drugi radovi na postojećoj putnoj mreži, uključujući lokalne puteve i ulice.

Šta pokazuju podaci RZS-a?

U periodu od 2000. do 2012. godine, od ukupno 8.939 kilometara evidentiranih radova, na auto-puteve i dogradnju njihovih trasa odnosilo se 476 kilometara. Ostali putevi za saobraćaj motornih vozila obuhvatili su 1.894 kilometra, dok je na lokalnim putevima i ulicama evidentirano 6.569 kilometara.

Od 2013. do kraja 2022. godine zabilježeno je ukupno 3.971 kilometar radova. Od toga su 523 kilometra bila vezana za auto-puteve, 550 kilometara za ostale puteve za saobraćaj motornih vozila, a 2.898 kilometara za ostale puteve i ulice.

Ovi podaci ukazuju na obim radova na putnoj mreži, ali sami po sebi ne pokazuju koliko je kilometara potpuno novih saobraćajnica izgrađeno u svakom od navedenih perioda.

Koliko je izgrađeno novih auto-puteva?

Kada se posmatraju isključivo novoizgrađeni auto-putevi i brze saobraćajnice, brojke su drugačije.

Prema dostavljenim podacima, od 2000. do 2012. godine izgrađeno je oko 112 kilometara auto-puteva u punom profilu, dok se oko 42,6 kilometara odnosi na potpuno nove trase. Dio radova u tom periodu predstavljao je završetak i povezivanje ranije započetih dionica.

Od 2013. do jeseni 2026. godine, prema istim podacima, u saobraćaj je pušteno više od 684 kilometra novih auto-puteva i brzih saobraćajnica. Među značajnijim projektima su auto-put „Miloš Veliki“, Moravski koridor i dionice na Koridoru 10 kroz Grdeličku i Sićevačku klisuru.

Ipak, za precizno poređenje potrebno je utvrditi da li obje brojke obuhvataju iste kategorije saobraćajnica, da li se računaju puni profili ili pojedinačne kolovozne trake i da li se pod novom trasom podrazumijeva samo potpuno nova saobraćajnica.

Zašto se brojke razlikuju?

Osnovna razlika je u metodologiji. Statistika RZS-a prikazuje obim završenih građevinskih radova na putevima i uključuje više kategorija saobraćajnica, kao i radove na postojećoj infrastrukturi. Podaci o novoizgrađenim auto-putevima odnose se na užu kategoriju projekata i ne mogu se neposredno porediti sa ukupnim kilometrima radova iz statističkih izvještaja.

Zbog toga je pri ocjeni rezultata izgradnje putne infrastrukture važno odvojiti tri kategorije: potpuno nove trase, dogradnju ili završetak ranije započetih auto-puteva i rekonstrukciju postojeće putne mreže.

Tek poređenjem podataka koji koriste iste kriterijume moguće je pouzdano utvrditi koliko je novih puteva izgrađeno u pojedinim periodima i kakav je stvarni obim ulaganja u saobraćajnu infrastrukturu Srbije.